Lage bloeddruk

BLOED & BLOEDSOMLOOP

Lage bloeddruk en SHOCK

INHOUD

• Hypotensie
• Hemorragische shock
• Cardiogene shock
• Septische shock
• Anafylactische shock

Een lage bloeddruk (hypotensie) wordt wel eens in verband gebracht met flauwvallen en duizeligheid. Men denkt echter dat daarbij andere oorzaken dan lage bloeddruk in het spel zijn. Artsen beschouwen een lage bloeddruk niet als een echte afwijking. Medicijnen zijn dan ook niet nodig. Het komt echter wel eens voor, vooral bij ouderen die bepaalde bloeddrukverlagende middelen slikken, dat de bloeddruk bij het opstaan (van liggende naar staande houding) even zeer snel daalt, waardoor men duizelig wordt. In zo’n geval spreekt van orthostatische hypotensie. Vooral sommige medicijnen die op het centrale zenuwstelsel werken (zie ook 'Hersenen & Zenuwstelsel'), kunnen deze (bij)werking hebben.

Toch zijn er situaties waarin de bloeddruk in korte tijd sterk kan dalen. Daarbij ontstaan dan verschijnselen van onvoldoende doorbloeding van vitale organen. Dat kan zeer ernstige gevolgen hebben voor het lichaam. Men spreekt dan van shock. Er zijn in principe vier vormen van shock.

Shock door een massale bloeding of vochtverlies. Deze vorm van shock wordt ook wel hemorragische of hypovolumische shock genoemd. Er is dan sprake van ernstige ondervulling van het vaatstelsel. Dat kan bijvoorbeeld ook het geval zijn bij een tweede- of derdegraadsverbranding van een groot huidoppervlak, waarbij massaal vochtverlies optreedt (zie ook brandwonden in het onderdeel 'Wondbehandeling' in de sectie 'Huid & Zintuigen'). Bij de behandeling is het van belang dat het bloedvolume zo snel mogelijk wordt aangevuld (meestal met bloedplasma en vocht) en dat verder bloedverlies wordt voorkomen.
Cardiogene shock. Bij deze vorm gaat het om een sterk verminderde pompwerking van het hart, meestal veroorzaakt door een acuut hartinfarct of ernstige ritmestoornissen van het hart. De behandeling moet dan in eerste instantie op het hart gericht zijn (zie 'Hartziekten' in deze sectie 'Bloed & Bloedsomloop').
Septische shock. Hierbij is sprake van besmetting van het bloed met bacteriën (bloedvergiftiging of sepsis) en giftige bacteriële producten (endotoxinen). De bacteriën zijn de bloedbaan binnengedrongen via (geïnfecteerde) urinewegen, darmen, longen, huid (wonden) of bij een operatieve ingreep. Bij een septische shock speelt ondervulling van het vaatstelsel een rol (plasma is in grote hoeveelheden buiten de bloedvaten getreden), maar ook vaatverwijding én vaatvernauwing. Bestrijding van de infectiehaard met antibiotica, maar ook maatregelen om het bloedvolume te herstellen staan bij de behandeling van septische shock voorop. Naast deze niet-medicamenteuze maatregelen wordt meestal ook een combinatie van twee of zelfs drie antibiotica met een breed antibacterieel spectrum gegeven. Penicillinen, cefalosporinen en aminoglycosiden, toegediend per intraveneus infuus (dus rechtstreeks via een ader), zijn dan doorgaans de typen antibiotica van keuze (zie ook penicillinen, cefalosporinen en aminoglycosiden in het onderdeel 'Ziekteverwekkers & Antibiotica' in de sectie 'Infectieziekten').
Anafylactische shock. Dit kan het gevolg zijn van een extreme allergische reactie, bijvoorbeeld door een wespen-, bijen- of hommelsteek, of na gebruik van een geneesmiddel waarvoor men overgevoelig is. Er ontstaat een zeer lage bloeddruk doordat de kleinste slagaders (arteriolen) zich gelijktijdig verwijden. Meestal gaat deze vorm van shock gepaard met (hevige) benauwdheid. De behandeling bestaat uit het injecteren van het ‘stress’-hormoon (ook wel sympathicomimeticum genoemd) epinefrine (adrenaline) en het antihistaminicum clemastine (Tavegil®) (zie ook het onderdeel 'Netelroos en Anafylaxie' in 'Huidallergieën' in de sectie 'Huid & Zintuigen'). Mensen die al eerder een dergelijke anafylactische shock door een insectensteek hebben doorgemaakt, kunnen een zogenoemde auto-injector krijgen, gevuld met het epinefrine. Met deze Anapen® of EpiPen® kan het slachtoffer onmiddellijk na een insectensteek zélf epinefrine injecteren in een spier, omdat snel handelen van levensbelang kan zijn. Daarna moet hij direct naar de dichtstbijzijnde arts of het ziekenhuis gaan voor verdere behandeling. Meestal wordt dan met behulp van een intraveneuze injectie (dus rechtstreeks in de bloedbaan) clemastine toegediend.

Externe links:
    http://www.kiesbeter.nl (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, RIVM)
    http://www.fk.cvz.nl (Farmacotherapeutisch Kompas)
    http://www.geneesmiddelenbulletin.nl (Geneesmiddelenbulletin)

Terug